Tam iyileşme amaçlı cerrahi ameliyat
Çoğu durumda belli bir bölgedeki (lokalize) kanseri yok etmenin en emin yolu, yeterli miktarda normal çevre dokusuyla birlikte kesip almaktır. Vücudun uzak bölgelerine yayılmış ya da teknik açıdan tamamen çıkartılmaya elverişli olmayan kanserler ameliyatla tamamen iyileştirilemez.
Kanser ameliyatlarının çoğu dikkatlice planlanmış girişimlerdir ve işlemden önce tanı hemen hemen ya da mutlak olarak kesindir. Ancak az sayıda hastada, kansere bağlı komplikasyonlardan ötürü (örn. barsakta delinme [perforasyon] ya da tıkanıklık [obstrüksiyon]) acilen yapılan ameliyatlarda kanser ilk kez saptanır. Bu durumda ameliyatın sonuçları ne yazık ki pek iyi değildir, çünkü bu tümörler genellikle oldukça ileri evrededir ve hastanın genel sağlık durumu iyi değildir.
Son yıllarda bazı tümörlerde daha az radikal ameliyatlara doğru bir eğilim gözlenmektedir. Örneğin tümörün boyutu ve konumu elverişli olduğunda, tüm memenin alınması (mastektomi) değil de, yeterli çevre dokuyla birlikte kanserli kütlenin çıkartılması (geniş lokal eksizyon) olanaklıdır. Ardından memedeki olası mikroskobik kanser kalıntılarına yönelik radyoterapi uygulanır ve tamamen iyileşme şansı mastektomideki kadar yüksektir. Çok daha ender olan yumuşak doku sarkomlarında da, daha az agresif cerrahi ve radyoterapiden oluşan benzer kombinasyonlara başvurulabilir.
Buna karşın bazı başka durumlarda ameliyat alışılmıştan daha yaygın uygulanır. Örneğin artık meme kanserli çoğu kadında, memenin ameliyat edilmesine ek olarak, koltukaltındaki lenf düğümleri de çıkartılmaktadır. “Aksiller temizlik” adı verilen bu işlem sırasında genellikle belirlenebilen tüm lenf düğümlen çıkartılmaktadır. Bu tür işlemler yalnızca düğümlerdeki olası metastazları yok etmekle kalmaz, kanserin vücudun başka bölgelerine mikroskobik yayılım gösterip göstermediği konusunda da yararlı bilgiler sağlar. Lenf düğümlerine yayılma varsa, vücuda yayılma riski de artar. Bu bilgi hastalara bir sonraki tedavinin ne olması gerektiği konusunda öneride bulunmaya yarar.
Meme kanserine bağlı lenf düğümü metastazı olan bazı kadınlarda kemoterapi ya da hormon tedavisi tamamen iyileşme olasılığını önemli ölçüde artırır.
Yakındaki lenf düğümlerine yayılmış pek çok kanserde ameliyat, uzun süreden beri potansiyel bir şifa olanağı olarak kabul edilmektedir, ancak artık kan dolaşımı yoluyla akciğer ya da karaciğerin oldukça küçük ve alınabilen bir bölümüne yayılmış kanseri bulunan dikkatle seçilmiş bazı hastalarda da ameliyat giderek daha fazla taraftar bulmaktadır. Birincil kütlenin ortaya çıktığı tarih ile metastaz arasındaki süre arttıkça, başarı şansı artar. Bazı karaciğer metastazları ısı ile parçalanabilir (