1 - 11


Kanser ameliyat



Doktorunuz kanserden kuş­kulandığında, büyük olası­lıkla sizi önce bir cerraha sevk edecektir. Kesin tanı konulabilmesi için belli bir cerrahi iş­leme çok sık gerek duyulmasından, kısmen de pek çok kanser türünde ameliyatın en iyi tedavi seçeneği ol­ması ya da başlangıç için en iyi teda­vi olmasındandır. Kanser saptandı­ğında, yaygınlık derecesi de ameli­yat sırasında ortaya konulabilir; kimi zaman ameliyatın önemli hedeflerin­den biri budur. Meme kanseri için ameliyat edilen kadınlarda, koltukaltındaki bir lenf düğümünün çıkartıl­ması (“koltukaltının açılması” [aksiller diseksiyon] ya da ‘koltukaltının temizlenmesi’ [klirens] ya da yumur­talık kanseri ameliyatında karın boş­luğunun ayrıntılı biçimde gözle mu­ayene edilmesi ["evrelendirme laparatomisi" sırasında]) buna örnektir.

Ameliyat düşüncesinin pek çok kişide gerginliğe yol açması son de­rece anlaşılabilir bir durumdur. Ancak kanser ameliyatlarının çok bü­yük bir kısmı son derece sorunsuz biçimde gerçekleştirilir. Elbette so­nuçlar her zaman mükemmel değil­dir. Ancak birkaç dakika süren göre­ce küçük ya da saatler süren büyük girişimler olabilen belli ameliyatların olası kısa ya da uzun vadeli istenme­yen etkilerini burada ayrıntılarıyla tartışmak olanaksızdır.

Tabii ki bazı ameliyatların görü­nüm, işlev ya da her ikisi üzerinde uzun süreli önemli etkileri vardır. Di­ğer bazıları ise, özel birtakım yan et­kiler oluşturma riski taşır; örneğin, koltukaltındaki lenf düğümlerinin alınmasından sonra kolda şişme ve rektum ya da prostat kanserinden sonra impotans (iktidarsızlık) gibi. Genellikle her türlü risk önceden ayrıntılı olarak tartışılır, ancak daha fazla bilgi edin­mek istiyorsanız sormaktan çekin­meyin.

Kimi zaman hasta ameliyattan kı­sa süre sonra evine gidebilecek du­rumdadır, kimi zaman da iki-üç hafta ya da daha uzun süre hastanede kalır. Bazen hasta hemen normal ya­şamına dönebilirken, büyük ameli­yatlardan sonra normale dönüş bir­kaç ay sürebilir. Hastaların birçoğu ameliyattan hemen sonraki dönem­de bir miktar rahatsızlık hissetse de, günümüzde iyi ağrı kontrolü dahil, ameliyat sonrası bakım standartları çok yükselmiştir.

Aşağıda sık kullanılan bazı ame­liyat terimleri yer almaktadır.

Rezeksiyon:
Bir tümör ya da or­ganın çıkartılması; …ektomi ile biten sözcükler de aynı anlama gelir. Ör­neğin, kanser içeren bir akciğer lobunun çıkartılması “pulmoner lobektomi” ve kanserli prostatın çıkar­tılması “prostatektomi” olarak ad­landırılabilir.

Radikal:
Görünen tümöre ek ola­rak yakındaki dokuların ya da bağ­lantılı dokuların da çıkartılması işle­midir; amaç, kalan son kanser hüc­resinden de kurtulmaktır.

“…ostomi” ile biten sözcükler:
Vücudumuzun tüp benzeri organları bir tümör tarafından tıkandığında ya da bunların kısmen çıkartılması ge­rektiğinde, cerrah tıkanıklık noktası­nı atlayarak, tüp biçimindeki organı deride yapılmış yapay bir deliğe bağlayıp bir giriş ya da çıkış oluştu­rabilir (bir “stoma”; bk. aşağıdaki bölüm). Örneğin, nefes borusu yada diğer adıyla trakeanın üzerindeki deriyle birleştirilmesine “trakeosto-mi” adı verilir ve koşullara göre tra-keostomi kalıcı ya da geçici olabilir. Kalın barsağın (kolonun) karın deri­sindeki bir stomaya bağlanmasına ise “kolostomi” denir. Bu da kalıcı ya da geçici bir işlem olabilir.

Stoma:
Tüp şeklindeki bir organın içeriğinin vücuttan atılmasına olanak vermek için, deride yapay bir açıklık oluşturulması işlemidir. Örneğin ko­lostomi sonrasında, barsağın içeriği­ni toplamak için stoma üzerine bir torba yerleştirilir; modern tasarımlar sayesinde, bu işlemin uygulandığı kişilerin büyük bölümü neredeyse tamamen normal bir yaşam sürer.


Etiketler: , , , , , , , , , , , , , , ,


Aşağıdaki konuları okudunuz mu?

1 - 11